ភ្នំពេញ៖ ព្រះឥន្ទមុនី សុំ សុខា ព្រះប្រធានពុទ្ធិកសមាគមកម្ពុជរដ្ឋ អំពាវនាវដល់ពុទ្ធសាសនិក និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ឱ្យចូលរួមពិធីបោះបាយបិណ្ឌ ដើម្បីរួមចំណែកថែរក្សាវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ដែលត្រូវបានអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីបុរាណកាល។
តាមសារដែលព្រះអង្គផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ព្រះអង្គបានលើកឡើងថា ការរីកចម្រើននៃវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា មិនមានន័យថា ប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់ត្រូវបាត់បង់នោះទេ។ ព្រះអង្គបានលើកឧទាហរណ៍ថា ប្រទេស និងសង្គមជាច្រើននៅលើពិភពលោក នៅតែបន្តរក្សាទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្លួន ទោះបីសង្គមមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងណាក៏ដោយ។
ព្រះអង្គក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះទស្សនៈមួយចំនួន ដែលអាចមើលឃើញថា ប្រពៃណី ឬទំនៀមទម្លាប់បុរាណមិនសមស្របនឹងសង្គមទំនើប។ ក្នុងទស្សនៈរបស់ព្រះអង្គ ការរក្សាប្រពៃណីគួរត្រូវបានពិចារណាជាផ្នែកមួយនៃការថែរក្សាអត្តសញ្ញាណ និងមរតកវប្បធម៌ជាតិ។
ជាមួយគ្នានេះ ព្រះអង្គបានលើកឡើងពីសារៈសំខាន់នៃការគោរពភាពខុសគ្នានៃជំនឿ និងទស្សនៈ។ អ្នកដែលមានជំនឿ និងសទ្ធា អាចចូលរួមអនុវត្តពិធីតាមប្រពៃណី ខណៈអ្នកដែលមិនមានជំនឿ ឬមានទស្សនៈផ្សេង គួរគោរពសិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃ និងជៀសវាងការបង្កជម្លោះផ្នែកទស្សនៈ។
ព្រះអង្គបានអះអាងថា ការបន្តប្រពៃណីមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចរបស់មនុស្សជំនាន់ណាមួយតែឯងទេ ប៉ុន្តែជាការចូលរួមរបស់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការរក្សាប្រពៃណីក៏អាចធ្វើទៅបានតាមរយៈការសិក្សា ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិ និងអត្ថន័យរបស់ប្រពៃណី ដើម្បីឱ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយអាចសម្រេចចិត្ត និងចូលរួមដោយមានការយល់ដឹង។
ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រវត្តិពិធីបោះបាយបិណ្ឌ ប្រភពដែលបានលើកឡើងក្នុងសាររបស់ព្រះអង្គ បានភ្ជាប់ពិធីនេះទៅនឹងទំនៀមទម្លាប់ និងជំនឿបុរាណរបស់ខ្មែរ។ ក្នុងជំនឿប្រពៃណី បាយបិណ្ឌត្រូវបានប្រើជានិមិត្តរូបក្នុងពិធីឧទ្ទិស និងស្រោចស្រង់ដល់អ្នកដែលបានស្លាប់ និងអ្នកដែលត្រូវបានជឿថាបានទៅកើតជាប្រេត។
តាមទស្សនៈជំនឿបុរាណ មនុស្សត្រូវបានពន្យល់ថាមាន «នាម» ដែលសំដៅលើព្រលឹង និង «រូប» ដែលសំដៅលើរាងកាយ។ បន្ទាប់ពីស្លាប់ ជំនឿនេះយល់ថា រូបកាយរលាយបាត់ ខណៈព្រលឹងនៅសល់ ហើយការធ្វើពិធីបោះបាយបិណ្ឌត្រូវបានយល់ថា ជាមធ្យោបាយមួយក្នុងការឧទ្ទិស និងជួយស្រោចស្រង់អ្នកស្លាប់។
ទោះជាយ៉ាងណា ការពន្យល់ទាំងនេះស្ថិតនៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃជំនឿ និងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី មិនមែនជាការអះអាងបែបវិទ្យាសាស្ត្រអំពីជីវិតក្រោយសេចក្តីស្លាប់ឡើយ។ ដូច្នេះ ការស្វែងយល់អំពីពិធីបោះបាយបិណ្ឌ គួរពិចារណាទាំងផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ សាសនា និងជំនឿរបស់សង្គមខ្មែរ។
តាមសិលាចារិក និងភស្តុតាងបុរាណមួយចំនួន មានការកត់ត្រាអំពីពិធី និងជំនឿពាក់ព័ន្ធនឹងការឧទ្ទិសដល់អ្នកស្លាប់តាំងពីសម័យអង្គរ។ ប្រភពដែលបានលើកឡើងក៏ភ្ជាប់ការអនុវត្តពិធីបែបនេះទៅនឹងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ និងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ទោះជាយ៉ាងណា ការបកស្រាយអំពីប្រភពដើម និងការវិវត្តនៃពិធីបោះបាយបិណ្ឌ គួរត្រូវផ្អែកលើការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបុរាណវិទ្យាបន្ថែម។
សម្រាប់ព្រះឥន្ទមុនី សុំ សុខា ការចូលរួមក្នុងពិធីបោះបាយបិណ្ឌ គឺជាវិធីមួយក្នុងការបន្តប្រពៃណី និងបង្ហាញការគោរពចំពោះមរតកវប្បធម៌របស់ដូនតា។ ចំណែកការចូលរួម ឬមិនចូលរួមពិធីនេះ គឺជាការសម្រេចចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដោយគួររក្សាការគោរពចំពោះជំនឿ និងទស្សនៈដែលមានភាពខុសគ្នា៕
